‘ഫലസ്തീൻ:പ്രതിരോധചരിത്രവും ഭൗമരാഷ്ട്രീയവും’ എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കത്തെക്കുറിച്ച് രചയിതാവ് ഡോ. സൈഫുദ്ദീൻ കുഞ്ഞ് ‘ദി പിൻ’ നോടു സംസാരിക്കുന്നു :
മസ്ജിദുൽ അഖ്സയുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യത്തിൽ തുടങ്ങി സയണിസത്തിന്റെ വളർച്ചയും, ‘നക്ബ’യും, ഒടുവിൽ ‘തൂഫാനുൽ അഖ്സ’യും ഹമാസിന്റെ ബന്ദി രാഷ്ട്രീയവും കടന്ന് ഇന്ത്യയുടെ നയനിലപാടുകളിൽ വരെ എത്തിനിൽക്കുന്ന വളരെ സമഗ്രമായ ഒരു ഉള്ളടക്കമാണ് ഈ പുസ്തകത്തിനുള്ളത്. ഭൂതകാല ചരിത്രത്തെയും വർത്തമാനകാലത്തെയും ഇത്രത്തോളം കൃത്യമായി കോർത്തിണക്കി ഈയൊരു പുസ്തകം എഴുതാൻ താങ്കളെ പ്രേരിപ്പിച്ച സമകാലിക പശ്ചാത്തലം എന്താണ്?
ഈ പുസ്തകം എഴുതാനുണ്ടായ പശ്ചാത്തലം ഒരൊറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ടതല്ല. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സമീപകാലത്തുണ്ടായ സംഭവവികാസങ്ങളും, അതിനെക്കുറിച്ച് ആഗോളതലത്തിലും പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തിലും നടക്കുന്ന ചർച്ചകളുമാണ് ഇതിലേക്ക് നയിച്ചത്. പ്രധാനമായും നാല് പശ്ചാത്തലങ്ങളാണ് ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ രചനയ്ക്ക് കാരണമായത്. ഒന്നാമതായി, വസ്തുതകളുടെ വക്രീകരണം: സമകാലിക മാധ്യമങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും ഫലസ്തീൻ വിഷയം ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത് ചരിത്രത്തിൽ നിന്നും അടർത്തിമാറ്റിയാണ്. ഒക്ടോബർ 7-ന് (തൂഫാനുൽ അഖ്സ) എല്ലാം പെട്ടെന്ന് തുടങ്ങി എന്ന രീതിയിലാണ് പലരും സംസാരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇതിന് മസ്ജിദുൽ അഖ്സയുടെ ചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട, സയണിസ്റ്റ് അധിനിവേശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 75-ലധികം വർഷത്തെ ഒരു ഭൂതകാലമുണ്ട്. ‘വാഗ്ദത്ത ഭൂമി’ എന്ന മതകീയ വ്യാഖ്യാനത്തിലൂടെ ഒരു ജനതയെ അവരുടെ മണ്ണിൽ നിന്ന് ആട്ടിയോടിച്ച ‘നക്ബ’യുടെ ചരിത്രമുണ്ട്. വർത്തമാനകാലത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ ഭൂതകാല ചരിത്രം അനിവാര്യമാണെന്ന ബോധ്യമാണ് ഇതിന്റെ ഒന്നാമത്തെ പശ്ചാത്തലം.
രണ്ടാമതായി, നയതന്ത്രപരമായ ഒറ്റപ്പെടുത്തലുകൾ: അറബ് ലോകം ഇസ്രായേലുമായി നടത്തുന്ന സന്ധികളും ‘അബ്രഹാം ഉടമ്പടി’ പോലുള്ള നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളും ഫലസ്തീൻ ജനതയെ വലിയൊരു ഒറ്റപ്പെടലിലേക്ക് നയിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വൻശക്തികളുടെ ഈ ഭൗമരാഷ്ട്രീയക്കളികൾ ഫലസ്തീനികളുടെ നിലനിൽപ്പിനെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് വിശകലനം ചെയ്യേണ്ടത് അനിവാര്യമായിരുന്നു. മൂന്നാമതായി, പ്രതിരോധത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ: ഫലസ്തീനികളുടെ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് കേവലം സായുധ പോരാട്ടങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. അത് ‘ഇന്തിഫാദ’കളിലൂടെയും, ഹൻദലയും കുഫിയ്യയും പോലുള്ള പ്രതിരോധ പ്രതീകങ്ങളിലൂടെയും, ആഗോളതലത്തിൽ വലിയ ചലനമുണ്ടാക്കുന്ന ‘ബി.ഡി.എസ്’ (BDS – Boycott, Divestment, Sanctions) പ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെയും വികസിച്ച ഒന്നാണ്. ആഗോളതലത്തിലുള്ള ഈ സയണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി വായനക്കാരിലേക്ക് എത്തിക്കുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു ലക്ഷ്യം.
നാലാമതായി, ഇന്ത്യയുടെ നയപരമായ മാറ്റങ്ങൾ: നമ്മുടെ രാജ്യം ചരിത്രപരമായി ഫലസ്തീൻ ജനതയ്ക്കൊപ്പം ഉറച്ചുനിന്ന ഒന്നാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന് ഇസ്രായേലുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ-സൈനിക ബന്ധങ്ങൾ വലിയ രീതിയിൽ മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈയൊരു മാറ്റത്തെ ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാർ എന്ന നിലയിൽ നമ്മൾ തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. ഫലസ്തീനിൽ ഇന്ന് സംഭവിക്കുന്ന ദുരന്തങ്ങളെയും പോരാട്ടങ്ങളെയും കേവലം വാർത്തകൾക്കപ്പുറം, രാഷ്ട്രീയവും ചരിത്രപരവുമായ ഒരു വലിയ ഫ്രെയിമിൽ നിർത്തി അപഗ്രഥിക്കാൻ മലയാളി വായനക്കാരെ പ്രാപ്തരാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ പുസ്തക രചനയുടെ ആത്യന്തികമായ പശ്ചാത്തലവും ലക്ഷ്യവും.
ഡോക്ടർ, അങ്ങയുടെ ‘ഫലസ്തീൻ: പ്രതിരോധ ചരിത്രവും ഭൗമ രാഷ്ട്രീയവും’ എന്ന പുസ്തകം മസ്ജിദുൽ അഖ്സയുടെ ചരിത്രം മുതൽ ഏറ്റവും പുതിയ ‘തൂഫാനുൽ അഖ്സ’ വരെയുള്ള കാര്യങ്ങൾ വളരെ വ്യവസ്ഥാപിതമായി പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ഈ പുസ്തകത്തിലെ ആദ്യഅധ്യായങ്ങളെ മുൻനിർത്തി ചർച്ച ആരംഭിക്കാം എന്ന് കരുതുന്നു.
തീർച്ചയായും. ഫലസ്തീൻ പ്രശ്നത്തിന്റെ കാതൽ മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ അവിടുത്തെ ചരിത്രപരമായ വേരുകൾ കൃത്യമായി ഗ്രഹിക്കണം. മസ്ജിദുൽ അഖ്സയുടെ ചരിത്ര പ്രാധാന്യത്തിൽ നിന്നാണ് പുസ്തകം ആരംഭിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് ഇന്നത്തെ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നയിച്ച രാഷ്ട്രീയ-മതകീയ പശ്ചാത്തലങ്ങളാണ് ആദ്യ അധ്യായങ്ങളിൽ വിശദീകരിക്കുന്നത്.
പുസ്തകത്തിൽ “സയണിസം: അധിനിവേശത്തിന്റെ ആരംഭം”, “വാഗ്ദത്ത ഭൂമി: അധിനിവേശത്തിന്റെ മതകീയത”, എന്നീ അധ്യായങ്ങളിൽ അധിനിവേശത്തിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തെ താങ്കൾ വിശകലനം ചെയ്യുന്നുണ്ടല്ലോ. ഇതിനെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കാമോ?
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ യൂറോപ്പിൽ രൂപംകൊണ്ട ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രമാണ് സയണിസം. തിയോഡർ ഹെർസൽ എന്ന വ്യക്തിയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന വക്താവ്. യൂറോപ്പിൽ ജൂതന്മാർ നേരിട്ടിരുന്ന വിവേചനങ്ങൾക്കും പീഡനങ്ങൾക്കും പരിഹാരമായി അവർക്കൊരു പ്രത്യേക രാജ്യം വേണമെന്ന ആശയമാണ് സയണിസം മുന്നോട്ടുവെച്ചത്.എന്നാൽ, ഇതിനായി അവർ തിരഞ്ഞെടുത്തത് ഫലസ്തീൻ എന്ന മണ്ണായിരുന്നു. അതിനായി അവർ ഉപയോഗിച്ച പ്രധാന ആയുധമാണ് “വാഗ്ദത്ത ഭൂമി” എന്ന സങ്കല്പം. ജൂതമത ഗ്രന്ഥങ്ങളെയും വിശ്വാസങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി സയണിസ്റ്റുകൾ സൌകര്യപൂർവ്വം ഉപയോഗിക്കുകയായിരുന്നു. ഈ മണ്ണ് ദൈവം തങ്ങൾക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതാണെന്ന മതകീയമായ ആഖ്യാനം ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, അവിടെ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ജീവിച്ചിരുന്ന ഫലസ്തീനികളെ ആട്ടിയോടിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ന്യായീകരണമായി അവരിതിനെ മാറ്റി. അധിനിവേശത്തിന് എങ്ങനെയാണ് ഒരു മതകീയ മുഖം നൽകിയതെന്ന് പുസ്തകത്തിലെ ഈ അധ്യായം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായിട്ടാണല്ലോ “ഫലസ്തീനിലേക്കുള്ള ജൂത കുടിയേറ്റം” ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇത് ആസൂത്രിതമായ ഒന്നായിരുന്നോ?
തീർച്ചയായും. സയണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തോടെ, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ യൂറോപ്പിൽ നിന്നും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും ആസൂത്രിതമായി ജൂതന്മാരെ ഫലസ്തീനിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. പ്രത്യേകിച്ച് ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം ബ്രിട്ടൻ ഫലസ്തീന്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തതോടെ ഇതിന് വേഗത കൂടി. 1917-ലെ ‘ബാൽഫർ പ്രഖ്യാപനം’ വഴി ബ്രിട്ടൻ സയണിസ്റ്റുകൾക്ക് ഫലസ്തീനിൽ ഒരു ജൂതരാഷ്ട്രം സ്ഥാപിക്കാൻ പരസ്യ പിന്തുണ നൽകി. ഹിറ്റ്ലറുടെ ക്രൂരതകൾക്ക് ഇരയായ ജൂതന്മാരുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കൂടി മുൻനിർത്തി പാശ്ചാത്യ ശക്തികൾ ഈ കുടിയേറ്റത്തിന് വലിയ തോതിൽ വഴിമരുന്നിട്ടു. തദ്ദേശീയരായ ഫലസ്തീനികളുടെ ഭൂമി വിലയ്ക്കു വാങ്ങിയും കയ്യേറിയും ജനസംഖ്യാപരമായ അട്ടിമറിയാണ് അവിടെ നടന്നത്. ഇതാണ് പിന്നീട് 1948-ലെ ‘നക്ബ’ (മഹാദുരന്തം) എന്ന ഫലസ്തീനികളുടെ കൂട്ടപ്പലായനത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്.
അങ്ങയുടെ പുസ്തകത്തിൽ വായനക്കാർ ഏറ്റവും ഗൗരവത്തോടെ വായിക്കേണ്ട മറ്റൊരു അധ്യായമാണ് “ഫലസ്തീൻ പ്രശ്നം: ഇന്ത്യയുടെ നയനിലപാടുകൾ”. ചരിത്രപരമായി ഫലസ്തീനെ പിന്തുണച്ചിരുന്ന ഇന്ത്യയുടെ നയങ്ങളിൽ സമീപകാലത്തുണ്ടായ മാറ്റങ്ങളെയും ഇസ്രായേൽ ബന്ധത്തിലെ രാഷ്ട്രീയത്തെയും താങ്കൾ എങ്ങനെയാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്?
വിദേശനയ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ നമുക്കത് വ്യക്തമാകും. മഹാത്മാഗാന്ധിയും ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവും മുതൽ തുടങ്ങുന്നതാണ് ഇന്ത്യയുടെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല നിലപാട്. “അറബികൾക്ക് എണ്ണമറ്റ അവകാശങ്ങളുള്ളതുപോലെ ഫലസ്തീൻ അറബികളുടേതാണ്” എന്നായിരുന്നു ഗാന്ധിജിയുടെ വിഖ്യാതമായ പ്രസ്താവന. കൊളോണിയൽ വിരുദ്ധ പോരാട്ടം നടത്തി സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ ഒരു രാജ്യമെന്ന നിലയിൽ, സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തികൾ ഫലസ്തീൻ ജനതയ്ക്ക് മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിച്ച അധിനിവേശത്തെ ഇന്ത്യ തുടക്കത്തിൽ ശക്തമായി എതിർത്തു. എന്നാൽ, 1990-കൾക്ക് ശേഷം, പ്രത്യേകിച്ച് ആഗോളവൽക്കരണ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ നയങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വന്നു തുടങ്ങി. ഇന്ന് ഇന്ത്യയും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കേവലം നയതന്ത്രപരം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഒരു ‘തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തം’ ആയി മാറിയിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ പിന്നിൽ ചില പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക താല്പര്യങ്ങളുണ്ട്:
- പ്രതിരോധ-സൈനിക സഹകരണം: ഇന്ന് ഇസ്രായേലിന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപഭോക്താക്കളിൽ ഒന്നാണ് ഇന്ത്യ. അത്യാധുനിക പ്രതിരോധ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, റഡാറുകൾ, ഡ്രോണുകൾ എന്നിവയ്ക്കായി ഇന്ത്യ ഇസ്രായേലിനെ ആശ്രയിക്കുന്നു.
- സാങ്കേതിക-ഭീകരവാദ വിരുദ്ധ സഹകരണം: അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദത്തെ നേരിടുക എന്ന പേരിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ഇന്റലിജൻസ് വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്നുണ്ട്.
- ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ: അമേരിക്കയുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന അടുപ്പവും, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ പുതിയ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴികളും (ഉദാഹരണത്തിന് IMEC – India-Middle East-Europe Economic Corridor) ഇന്ത്യയെ ഇസ്രായേലിലേക്ക് കൂടുതൽ അടുപ്പിച്ചു. എങ്കിലും, ഇന്ത്യ ഇപ്പോഴും ഔദ്യോഗികമായി ‘ദ്വിരാഷ്ട്ര പരിഹാരത്തെ’ പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ട്. നയതന്ത്ര തലത്തിൽ ഇസ്രായേലുമായി ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധം പുലർത്തുമ്പോഴും ഫലസ്തീനികൾക്കുള്ള മാനുഷിക സഹായങ്ങൾ ഇന്ത്യ തുടരുന്നു. ഈയൊരു ഇരട്ട നിലപാടിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും രാഷ്ട്രീയവും പുസ്തകത്തിൽ ഞാൻ കൃത്യമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
പുസ്തകത്തിൽ ‘ഇൻതിഫാദകൾ’, ‘പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ: ചരിത്രം, നയം’ എന്നീ അധ്യായങ്ങളുണ്ട്. ഫലസ്തീനിലെ വിവിധ പ്രതിരോധ സംഘടനകളെയും അവയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തെയും കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കാമോ?
ഫലസ്തീൻ പ്രതിരോധ ചരിത്രത്തിൽ 1987-ലെയും 2000-ലെയും ‘ഇൻതിഫാദകൾ’ (ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ) വലിയ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. സായുധ പോരാട്ടങ്ങൾക്കപ്പുറം സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങൾ തെരുവിലിറങ്ങി അധിനിവേശത്തെ ചെറുത്ത കാലമാണത്. പ്രതിരോധ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, പഴയകാലത്ത് യാസർ അറഫാത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ‘ഫതഹ്’ പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു മുന്നിൽ. എന്നാൽ അവർ നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിലേക്കും കരാറുകളിലേക്കും (ഓസ്ലോ കരാർ പോലുള്ളവ) നീങ്ങിയപ്പോൾ, ഫലസ്തീനികൾക്കിടയിൽ ശക്തമായ പ്രതിഷേധം രൂപപ്പെടുകയും അധിനിവേശത്തിനെതിരെ ശക്തമായ സായുധ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് വേണമെന്ന വാദത്തോടെയാണ് ‘ഹമാസ്’, ‘ഇസ്ലാമിക് ജിഹാദ്’ തുടങ്ങിയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നത്. പുസ്തകത്തിൽ ഈ സംഘടനകളുടെ രൂപീകരണ ചരിത്രവും, അവരുടെ ചാർട്ടറുകളും, നയങ്ങളും വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. സമീപകാലത്ത് നടന്ന ‘തൂഫാനുൽ അഖ്സ’യും അതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ ‘ഹമാസും ബന്ദികൈമാറ്റത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും’ ഈ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.
“ഫലസ്തീൻ പ്രതിരോധത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങൾ” എന്നൊരു പ്രത്യേക അധ്യായം തന്നെയുണ്ടല്ലോ. എന്തെല്ലാമാണ് ഈ പോരാട്ടത്തെ വരുംതലമുറകളിലേക്ക് ജീവനോടെ നിർത്തുന്ന ആ പ്രതീകങ്ങൾ?
ഫലസ്തീൻ പ്രതിരോധം എന്നത് കേവലം തോക്കുകൾ കൊണ്ട് മാത്രം നടക്കുന്ന ഒന്നല്ല, അത് സാംസ്കാരികവും പ്രതീകാത്മകവുമായ ഒരു പോരാട്ടം കൂടിയാണ്. പുസ്തകത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന ചില പ്രധാന പ്രതീകങ്ങൾ ഇവയാണ്:കുഫിയ്യ (Keffiyeh): കറുപ്പും വെളുപ്പും കലർന്ന ഫലസ്തീൻ പരമ്പരാഗത സ്കാർഫ്. ഈ സ്കാർഫ് ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള അധിനിവേശ വിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളുടെ ആഗോള പ്രതീകമാണ്.ഹൻദല (Handala): നാജി അൽ അലി എന്ന കാർട്ടൂണിസ്റ്റ് സൃഷ്ടിച്ച പത്തുവയസ്സുകാരനായ അഭയാർത്ഥി ബാലന്റെ ചിത്രം. ലോകത്തിന് നേരെ പുറംതിരിഞ്ഞ് നിൽക്കുന്ന ഹൻദല, ഫലസ്തീൻ ജനതയോട് ലോകം കാണിക്കുന്ന അവഗണനയുടെ പ്രതീകമാണ്.താക്കോലുകൾ (Keys): 1948-ലെ നക്ബ കാലത്ത് സ്വന്തം വീടുകളിൽ നിന്ന് ഇറക്കിവിടപ്പെട്ട ഫലസ്തീനികൾ കൈകളിൽ കരുതിയ വീടുകളുടെ താക്കോലുകൾ. തലമുറകളായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഈ താക്കോലുകൾ ‘തിരിച്ചുപോരാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ’ (Right of Return) പ്രതീകമാണ്.
ഒലിവു മരങ്ങൾ: ഫലസ്തീൻ മണ്ണുമായുള്ള അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ പ്രതീകമാണത്. ഇസ്രായേൽ സൈന്യം ഈ മരങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അവ വീണ്ടും നട്ടുപിടിപ്പിച്ചാണ് ഫലസ്തീനികൾ തണ്ണിമത്തൻ തുടങ്ങി ചെറുത്തുനിൽക്കുന്നത്.സയണിസ്റ്റ് ശക്തിയെ അലോസരപ്പെടുത്തുന്ന, ഫലസ്തിൻ മണ്ണിനെയും ജനതയുടെ പ്രതിരോധ മനോഭാവത്തെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന മറ്റു പല പ്രതീകങ്ങളും ഈ പുസ്തകത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
ആഗോളതലത്തിൽ ഇസ്രായേലിനെതിരെ നടക്കുന്ന സാമ്പത്തിക-സാംസ്കാരിക പ്രതിരോധങ്ങളെക്കുറിച്ച് പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നുണ്ടല്ലോ. എന്താണ് BDS പ്രസ്ഥാനം?
അധിനിവേശത്തിനെതിരെ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ നടക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ അഹിംസാത്മക മുന്നേറ്റമാണ് BDS (Boycott, Divestment, Sanctions) പ്രസ്ഥാനം. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ വർണ്ണവിവേചന ഭരണകൂടത്തെ തകർക്കാൻ ലോകം ഉപയോഗിച്ച അതേ തന്ത്രമാണിത്. ഇസ്രായേലി ഉത്പന്നങ്ങൾ ബഹിഷ്കരിക്കുക (Boycott), ഇസ്രായേലിൽ നിങ്ങളെടുത്ത നിക്ഷേപങ്ങൾ പിൻവലിക്കുക (Divestment), അവർക്കെതിരെ ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താൻ അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹത്തിൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുക (Sanctions) എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇന്ന് പല ആഗോള കമ്പനികളും ഇസ്രായേലിനെ ബഹിഷ്കരിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നത് ബി.ഡി.എസിന്റെ വിജയമാണ്.